Wydawca treści Wydawca treści

Ścieżka edukacyjna - Niesulów

Ścieżka przyrodnicza Niesulów jest najkrótszą ścieżką znajdującą się na terenie Nadleśnictwa Gidle. Mieści się ona koło siedziby Nadleśnictwa Gidle.

Ścieżka została wytyczona na niewielkim, leśnym obszarze w leśnictwie Niesulów. Trasa ścieżki ma kształt pętli o długości 2 km. Prowadzi widocznymi w terenie drogami leśnymi, przez co jest łatwo dostępna dla pieszych i rowerzystów.


Na ścieżce zlokalizowanych jest 6 przystanków, zaopatrzonych w tablice informacyjne i rozsianych w mozaice drzewostanów sosnowych w różnym wieku. Na jej trasie można poznać:
- rośliny lecznicze i trujące
- rośliny dróg polnych i przydroży
- fenologiczne pory roku
- przemiany ekosystemu leśnego, związane z jego cyklem życiowym
- mrówki i ich znaczenie w lesie
- ptaki leśne i ich role w lesie
- warstwową budowę lasu


Przystanek nr 1 znajduje się nieopodal siedziby Nadleśnictwa, przy drodze Niesulów-Ewina.



Na pierwszym przystanku możemy zapoznać się z roślinami trującymi i leczniczymi. Rośliny o właściwościach leczniczych rosą niemal w każdym zbiorowisku, z jakim możemy zetknąć się na co dzień nawet, jeśli jest to zwykły trawnik przed domem, zarośnięty rów przydrożny czy kępa chwastów rosnąca przy szkolnym murze. Z tego typu miejsc nie należy jednak zbierać surowca zielarskiego – owoców, liści, pędów, kwiatów, kory, korzeni czy kłączy, ponieważ jest on często trwale zanieczyszczony toksycznymi substancjami, które roślina kumuluje w trakcie wzrostu w zatrutym otoczeniu. Do zbioru należy wybierać rośliny z miejsc oddalonych od uczęszczanych dróg, ośrodków miejskich, zakładów przemysłowych i składowisk odpadów.
Najbardziej znanymi i rozpowszechnionymi gatunkami zielnych roślin leczniczych są: babka zwyczajna, pokrzywa zwyczajna, czosnek niedźwiedzi, mniszek lekarski, dziurawiec zwyczajny, glistnik jaskółcze ziele oraz kozłek lekarski zwany walerianą.
Do leczniczych krzewinek należą: barwinek pospolity, borówka brusznica i borówka czernica, mącznica lekarska oraz wrzos zwyczajny. Spośród drzew i krzewów największe znaczenie dla medycyny naturalnej mają: sosna zwyczajna, świerk pospolity, olsza czarna, brzoza brodawkowata oraz malina właściwa, dzika róża, głóg i jałowiec pospolity.
Wiele roślin stosowanych w przemyśle farmaceutycznym posiada, oprócz leczniczych właściwości, również właściwości trujące. W lasach Nadleśnictwa Gidle spotkać można wiele gatunków trujących. Najbardziej niebezpieczne są: konwalia majowa, cis pospolity, wawrzynek wilcze łyko, pokrzyk wilcza jagoda i czermień błotna.


Opuszczając przystanek 1., udajemy się drogą w kierunku Ewiny. Po 250m skręcamy w prawo, w piaszczystą drogę leśną. Z tego miejsca widoczna jest już tablica przystanku 2., która stoi na skraju rozdroża.



W tym miejscu możemy dowiedzieć się co dzieje się w lesie w poszczególnych porach roku. Każda z 4 podstawowych pór roku niesie ze sobą różne wydarzenia, które mają miejsce zarówno w świecie roślin jak i zwierząt. Jednak w świecie roślin taki podział kalendarza jest zbyt uproszczony. Wieloletnie obserwacje przyrodników, dotyczące terminów zakwitania, owocowania i spoczynku poszczególnych gatunków roślin, pozwoliły wyróżnić w ciągu roku ponad dwa razy więcej pór, zwanych fenologicznymi porami roku. Nie są one ściśle przywiązane do określonych dat w kalendarzu, lecz zależą od warunków pogodowych, a te każdego roku kształtują się nieco inaczej. Fenologiczne pory roku można jednak łatwo wyróżnić na podstawie tzw. gatunków wskaźnikowych.

Aby dotrzeć do kolejnego przystanku, wybieramy drogę w prawo. Po 270m docieramy do tablicy przystanku 3., która stoi po lewej stronie drogi, na skraju uprawy leśnej.

 


Na 3 przystanku ścieżki możemy zapoznać się z cyklem życia lasu.
Z przemianami wiekowymi lasu wiąże się znacznie więcej zjawisk niż tylko zmiana wyglądu jego głównych komponentów – drzew, ich grubości, wysokości oraz dokładnej liczby na określonej powierzchni leśnej. Cykl życiowy lasu to również przemiany pozostałych elementów ekosystemu leśnego, między innymi runa i podszytu. Gatunki roślin występujące w tych warstwach są bardzo wrażliwe na zmieniające się oświetlenie w trakcie wzrostu drzewostanu i zmniejszającą się w miarę upływu czasu przestrzeń życiową.


Opuszczając przystanek 3. wędrujemy dalej piaszczystą drogą, która powoli zaczyna wprowadzać nas na niewielkie wzniesienie. W tym miejscu, po obu jej stronach rozciągają się uprawy leśne i młodniki. Po drodze mijamy grupę kilku starych, wysokich sosen. Kilkadziesiąt metrów dalej droga zaczyna już wyraźnie piąć się pod górkę i w najwyższym punkcie doprowadza nas do rozdroża. Tutaj skręcamy w lewo, aby po kolejnych 320m dotrzeć do tablicy informacyjnej przystanku 4 na którym jest mowa o mrówkach i ich roli w lesie.

 


W Polsce odnaleziono 80 gatunków mrówek, z czego 41 żyje w lasach. Odznaczają się one dużą plastycznością ekologiczną i odpornością na różnego typu zmiany w środowisku.
W poszukiwaniu pokarmu mrówki penetrują nie tylko dno lasu, lecz wchodzą również w korony drzew. Ich pokarm stanowią: bezkręgowce (głównie owady) – 40% miodowa wydzielina mszyc, zwaną spadzią – 40%, soki wypływające z drzew – 10%, nasiona i owoce – 5%, grzyby i inne – 5%. Mrówki stanowią znaczące źródło pokarmu dla innych zwierząt, wpływają na właściwości fizyczne i chemiczne gleb, niszczą larwy szkodników drzew iglastych i pozwalają utrzymać właściwą higienę dna lasu przyspieszając obieg materii. Ponadto przyczyniają się one do rozsiewania nasion niektórych gatunków roślin runa leśnego – zawilców, przebiśniegów, przylaszczek czy kokoryczy. Mrówki robią to nieświadomie, podczas transportu nasion do mrowiska. Zjawisko rozsiewania nasion przez mrówki nosi nazwę myrmekochorii.
Na całej trasie ścieżki, w wielu miejscach spotkać można mrowiska. Na obszarach leśnych podlegają one szczególnej trosce i ochronie. Na terenie Nadleśnictwa Gidle zinwentaryzowano blisko 300 kopców mrówek. Najczęściej spotykane kopce należą do mrówki rudnicy.


Idąc dalej prosto od przystanku nr 4. mamy po lewej stronie przystanek nr 5., na którym jest mowa o roli ptaków w lesie.

Ptaki są ważnymi sprzymierzeńcami w walce ze szkodnikami drzew. Żywiąc się owadami, chronią w ten sposób las przed zagrożeniem, między innymi ze strony osnui gwiaździstej, strzygoni choinówki oraz owadów niszczących drewno, takich jak korniki i larwy kózek. Najbardziej pożytecznymi ptakami owadożernymi są: sikory, pokrzewki, dzięcioły, pełzacze, muchołówki, kowalik oraz lelek kozodój.


Aby dotrzeć do przystanku 6., należy kontynuować wędrówkę drogą leśną, przy której znajdują się dwa poprzednie przystanki. Po 130m docieramy do kolejnego rozdroża. W tym miejscu należy skierować się w lewo. Po kolejnych 170m docieramy do ostatniego przystanku na trasie ścieżki. Znajduje się on 300m od głównej drogi Niesulów-Ewina.


 

W kilkudziesięcioletnim drzewostanie, w jego pionowym przekroju, uwidacznia się piętrowa budowa lasu. Stanowi ona wielowarstwowy układ poszczególnych elementów, zależny od wieku, składu gatunkowego oraz wpływu człowieka w trakcie kształtowania drzewostanu. W piętrowej strukturze lasu, zwanej też pionową lub warstwową strukturą, wyróżnia się zwykle cztery główne elementy:
warstwę koron, zwaną również warstwą drzew, podszyt, runo leśne, ściółkę